Category: 2026_11

Chúa nhật hôm nay là Chúa nhật áp chót của năm Phụng vụ, và sau đó sẽ là lễ Chúa Giê-su Vua vũ trụ.  Tiếp nối giáo huấn Chúa nhật trước trong dụ ngôn mười trinh nữ, Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta rà soát lại cuộc đời, với những ân huệ Thiên Chúa ban tặng.  Như một doanh nhân hạch toán sổ sách vào lúc cuối năm, Ki-tô hữu được mời gọi xét mình trước mặt Chúa để nhận ra tình trạng đời mình, đồng thời sửa chữa những sai lầm, điều chỉnh những lệch lạc và canh tân đổi mới cuộc đời.

Như ông chủ trước khi đi xa trao phó vốn liếng cho các đầy tớ tùy khả năng của họ, Thiên Chúa ban cho chúng ta những ơn huệ ở những mức độ khác nhau.  Chúa ban cho ai nhiều, thì Chúa đòi hỏi nơi người ấy nhiều hơn.  Người được trao nhiều hay trao ít xem ra không quan trọng, nhưng điều quan trọng là cách sử dụng vốn liếng Chúa gửi gắm thế nào.  Vì vậy, điều Chúa chờ đợi nơi chúng ta là sự chuyên cần và trung tín.  Chuyên cần để làm cho số vốn đã nhận sinh lời; trung tín để làm tốt việc được Chúa trao.  Nếu chuyên cần nhấn mạnh tới việc làm, thì trung tín lại nêu bật thái độ đối với nhiệm vụ được phó thác.

Đối với người đầy tớ thứ nhất trong dụ ngôn, anh được khen không phải vì anh làm ra nhiều tiền, nhưng vì anh trung tín.  “Khá lắm.  Anh đúng là tôi tớ tài giỏi và trung tín.  Được trao ít mà trung tín, thì tôi sẽ trao nhiều cho anh.”  Đối với người thứ hai đã sinh lợi được hai yến bạc và sinh lợi được hai yến, ông chủ cũng nói những điều như thế.  Điều này chứng minh, Thiên Chúa không chú ý đến số tiền được sinh lời nhiều hay ít, mà đến tư cách của những người đầy tớ.  Người không hỏi chúng ta “Con có những gì?”, mà hỏi “Con đã làm thế nào với số vốn Ta trao cho con?”

Trong khi hai người đầy tớ đầu chuyên cần và trung tín, thì người đầy tớ thứ ba lại sợ ông chủ.  Chính anh đã thú nhận điều đó.  Vì sợ nên anh đem chôn nén bạc.  Đây là điểm rất sâu sắc của dụ ngôn.  Anh ta bị trừng phạt không phải vì đã đánh mất nén bạc, nhưng là không dám dấn thân, không dám làm gì, nhất là không cộng tác với ân sủng.  Người đầy tớ thứ ba có một hình ảnh sai lạc về ông chủ.  Anh nhìn chủ như người khắc nghiệt nên chỉ lo bảo toàn bản thân, và cuối cùng thì không làm gì cả.

Sự chuyên cần và trung tín được tác giả sách Châm Ngôn diễn tả qua hình ảnh một người phụ nữ đã có chồng.  Khung trời của bà là một gia đình, nơi đó bà có những người yêu thương bà và bà yêu thương họ.  Vậy nên tình yêu thương đã thúc đẩy bà chuyên cần để làm việc nội trợ.  Những công việc đơn sơ nhỏ bé nhưng mang ý nghĩa lớn lao vì nó được thực hiện vì tình yêu.  Những công việc ấy còn có ý nghĩa đặc biệt vì người làm nên chúng ý thức mình đang sống dưới cái nhìn yêu thương của Thiên Chúa.  Bà bằng lòng với cuộc sống hằng ngày, tuy còn khó khăn chật vật.  Bà vui khi thấy mình mang lại hạnh phúc cho chồng và các con.  Như thế, chuyên cần và trung tín là tìm thấy hạnh phúc nơi cuộc sống đời thường và nơi những người mình yêu mến.

Ki-tô hữu sống trên trần gian, mặc dù gắn bó với cuộc sống này, nhưng lại đang hướng về Quê Trời.  Thánh Phao-lô khuyên các tín hữu Thê-xa-lô-ni-ca sống như con cái sự sáng, trong khi mong đợi Chúa đến.  Giữa cuộc đời còn nhiều khoảng tối của bạo lực và hận thù, Ki-tô hữu không phải hiện diện ở đây để bình luận, để phê phán, nhưng để góp phần đẩy lui bóng tối, làm tỏa lan ánh sáng của sự thánh thiện và bao dung nhân hậu.  Chúa Giê-su khẳng định: “Các con là ánh sáng thế gian.”  Đây không phải là một lối nói so sánh, nhưng là một lệnh truyền và là một điều kiện không thể thiếu đối với những ai muốn làm môn đệ của Người.  Để có thể trở thành con cái ánh sáng, chúng ta phải từ bỏ đam mê; phải thức tỉnh và nhất là phải chuyên cần và trung tín.  Những ngày cuối năm, mỗi chúng ta hãy tự hỏi: tôi đã và đang sử dụng vốn liếng Chúa ban thế nào?  Vốn liếng đó là sức khỏe, gia đình, công việc, tiền bạc, bằng cấp học vị.  Tôi có làm cho những gì Chúa ban sinh lợi hay không?

Hình phạt ông chủ dành cho người lười biếng thật nghiêm khắc: bị quăng ra chốn tối tăm, ở đó người ta sẽ phải khóc lóc nghiến răng.  Trong truyền thống Kinh Thánh, những hình phạt này thường dùng để chỉ hỏa ngục, tức là nơi con người không bao giờ được chiêm ngưỡng Chúa và phải đau khổ muôn đời.

Lạy Chúa Trời, xin gìn giữ con!  Cảm nhận thân phận yếu đuối bất toàn của mình, chúng ta cùng với tác giả Thánh vịnh (Đáp ca) nài xin Chúa thương xót và gìn giữ chúng ta trong ân sủng của Ngài.

TGM Giu-se Vũ Văn Thiên

Tại buổi đặt câu hỏi và trả lời cho các linh mục thuộc giáo phận (Roma) của Người, một giáo sĩ nói với Đức giáo hoàng rằng Ngài quan ngại khi thấy giáo lý của Hội Đồng Giám Mục Ý không hề nhắc đến hỏa ngục hoặc luyện ngục và chỉ nói về thiên đàng một lần duy nhất.  Vị linh mục hỏi “Với những phần chính yếu của Kinh Tin Kính bị bỏ sót như thế, theo Đức Thánh Cha khác nào ơn cứu chuộc của Chúa Kitô rơi xuống từng mảnh?”  Đáp lại, Đức giáo hoàng gọi thiên đàng, hỏa ngục và luyện ngục là “những chủ đề căn bản mà bất hạnh thay lại xuất hiện một cách hiếm hoi trong lời giảng dạy của chúng ta.”  Đức Thánh Cha Biển-Đức XVI gợi ý rằng tín hữu Công giáo đã bị ảnh hưởng một cách quá mức bởi những lời phản đối của chủ nghĩa Mác, rằng các Kitô-hữu tập trung vào thiên đàng nhiều đến mức không nhìn thấy sự quan trọng của thế giới.  Việc lơ là bỏ qua không nói về thiên đàng, luyện ngục và hỏa ngục, – theo Người – có thể là do một mong ước cho thấy Kitô-hữu lo lắng về những sự vật trần thế.

Sự quan trọng của sự sống đời sau, tuy thế, không được xao nhãng

Đức Thánh Cha nói: “Giờ đây, mặc dù việc chứng minh rằng Kitô-hữu hoạt động nhân danh thế giới là đúng đắn – và tất cả chúng ta được mời gọi một cách rõ ràng làm việc sao cho thế giới nầy thật sự nên một thành của Chúa và cho Chúa – chúng ta cũng không được quên chiều kích thứ hai nầy.  Không tâm niệm trong lòng điều nầy, chúng ta sẽ không làm việc tốt nhân danh thế giới.”  Người cho biết Tông thư vừa công bố Spe Salvi một phần nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của sự cứu rỗi: “Khi một người không biết đến sự phán xét của Thiên Chúa, khi một người không công nhận có hỏa ngục, sự thất bại căn cơ và dứt khoát của sự sống, thì người ấy cũng chẳng thừa nhận khả năng và sự cần thiết của thanh luyện.”  Đức Thánh Cha lưu ý rằng các ý thức hệ, như là chủ nghĩa cộng-sản, vốn tự phụ về những hoạt động trần thế có thể sửa chữa mọi bất công, với việc hứa hẹn “xây dựng thế giới theo cách giả định nó đáng được,” thì lại phá hủy thế giới.  Trách nhiệm đối với trái đất và đối với những con người sống hôm nay trên thực tế dựa vào sự hiểu biết Thiên Chúa và khả năng phạm tội của con người.  Đức Thánh Cha nói: “chúng ta phải nói cụ thể và rành mạch về tội lỗi như là khả năng tự hủy diệt và vì thế cũng hủy diệt những phần khác của trái đất.”  Người cho biết Tông Thư của người cố gắng chứng minh cho thấy rằng “chính phán xét cuối cùng của Thiên Chúa mới bảo đảm sự công bằng.”  Thiên Chúa công bằng đối với hết thảy chúng ta, kể cả người đã chết, và chỉ có sự sống lại thân xác mới có thể tạo nên sự công bằng ấy.  Đức giáo tông đúc kết một cách tiếp cận hiện đại với tội lỗi vốn chối bỏ tầm quan trọng của tội: “Ngày nay chúng ta thường suy nghĩ: Tội lỗi là gì?  Thiên Chúa là Đấng quyền uy.  Thiên Chúa hiểu biết chúng ta, vì thế tội lỗi chẳng đáng quan tâm, vì cuối cùng Thiên Chúa cũng sẽ nhân từ đối với mọi người.”

Đáp lại lối suy nghĩ nầy, Đức Thánh Cha trả lời: “Đây là một hy vọng dễ thương.  Song có công bằng và có trách nhiệm đích thực về những sai sót.  Những ai đã phá hủy con người và trái đất, thì không thể nào ngồi ngay vào bàn ăn của Thiên Chúa, cùng với các nạn nhân của họ.”

Đức Thánh Cha Biển-Đức XVI suy đoán rằng những kẻ bị kết án có lẽ sẽ không đông đảo, với việc mô tả chúng hoàn toàn sẽ phải tiêu diệt nhau ra sao: “Có lẽ không có nhiều người tiêu diệt nhau một cách hoàn toàn như thế, những kẻ không bao giờ có thể sửa chữa lại được, những kẻ không còn nhân tố nào để tình yêu Chúa có thể ở lại, những kẻ không còn khả năng mong manh nhất để yêu thương chính mình.  Đó sẽ là hoả ngục.”

Đức Thánh Cha nói: Luyện ngục đưa cho con người hy vọng “một ước muốn cuối cùng” được sống theo Thiên Chúa “Chúng ta cần được chuẩn bị, cần được thanh luyện.  Đó là hy vọng của chúng ta: cho dù với rác rưởi trong tâm hồn đầy dẫy như thế, cuối cùng Đức Chúa sẽ ban cho chúng ta khả năng.  Người sẽ rửa sạch ta với lòng nhân hậu của Người đến từ thập tự giá.  Người sẽ làm cho chúng ta có thể sống vì Người mãi mãi.”

Cuộc sống được chúc phúc trên thiên đàng, mà Đức Thánh Cha gọi là “công bằng rốt cuộc được thể hiện,” không phải là một sự sao nhãng các hoạt động trần thế, nhưng là biện pháp giúp nó thành công.  “Khi con người sống theo những tiêu chuẩn nầy, một chút thiên đàng xuất hiện trên thế giới nầy.”

Hy vọng Thiên Đàng – Đức Thánh Cha Biển Đức XVI nói – chính là hy vọng vào sự phục hồi của chúng ta trong Chúa Kitô.

“Khía cạnh đổi mới, phục hồi hữu thể của chúng ta sau bao lỗi lầm, sau bao tội lỗi như thế, là một lời hứa vĩ đại, một quà tặng lớn lao mà Giáo Hội đưa ra…  Những linh hồn bị thương tích và bệnh tật, mà ai ai cũng đều trải qua, không những cần lời chỉ bảo, mà còn cần đến một sự đổi mới thật sự; sự đổi mới nầy chỉ có thể đến từ quyền năng Thiên Chúa, từ quyền năng của Tình Yêu Bị đóng đinh trên thập giá.”

Gia Nhân

Một kích thước thì sẽ không phù hợp cho tất cả mọi người.  Điều này không những chỉ đúng với quần áo mà còn đúng với linh đạo.  Các thách thức trong đời sống chúng ta thay đổi theo tuổi đời.  Linh đạo không phải lúc nào cũng hoàn toàn tinh tế với vấn đề này.  Dĩ nhiên chúng ta luôn có các chỉ dẫn và sinh hoạt thích ứng với trẻ em, với người trẻ, với các cha mẹ nuôi dạy con, với người đang làm việc, đang trả nợ ngân hàng nhưng chúng ta chưa bao giờ triển khai linh đạo cho những người đã hoàn thành các việc này.

Vì sao lại cần?  Chúa Giêsu dường như không làm.  Ngài không có bộ giáo lý nào dành riêng cho người trẻ, cho người trung niên, cho người lớn tuổi.  Ngài chỉ giảng dạy.  Bài giảng trên núi, các dụ ngôn và lời Ngài kêu gọi mọi người vác thập giá theo Ngài, một mục đích giống nhau cho tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác.  Nhưng chúng ta nghe các lời dạy này vào những lúc khác nhau trong cuộc đời; chúng ta nghe Bài giảng trên núi lúc bảy tuổi khác lúc chúng ta nghe khi hai mươi bảy tuổi và khi tám mươi bảy tuổi.  Lời Chúa Giêsu dạy không thay đổi, nhưng chúng ta thay đổi, và các lời dạy này đưa ra các thách thức cụ thể ở các thời điểm khác nhau trong cuộc đời chúng ta.

Chung chung linh đạo Kitô ghi nhớ điều này, trừ một ngoại lệ.  Ngoại trừ Chúa Giêsu và các nhà thần nghiệm không chuyên (những người không dành trọn đời hay một thời gian dài như một nhà linh đạo, họ chỉ ngẫu nhiên hoặc một giai đoạn rất ngắn sống như nhà thần nghiệm), đã không phát triển một linh đạo rõ ràng cho những năm cuối đời của chúng ta, chúng ta nên sinh sôi như thế nào trong những năm tuổi già và làm sao để có một cái chết đem lại sự sống.  Nhưng có một lý do cho sự thiếu sót này.  Đơn giản mà nói, nó không cần thiết vì cho đến cuối thế kỷ trước, đa số người dân chưa bao giờ sống đến tuổi già.  Ví dụ, ở Palestina vào thời Chúa Giêsu, tuổi thọ trung bình chỉ ba mươi đến ba mươi lăm năm.  Cách đây một thế kỷ, tuổi thọ ở Mỹ vẫn chưa đầy năm mươi.  Khi hầu hết mọi người trên thế giới qua đời trước khi họ bước vào tuổi năm mươi, thực sự không cần thiết phải có một linh đạo cho người lớn tuổi.

Nhưng có một linh đạo như thế bên trong Tin Mừng.  Mặc dù chết ở tuổi ba mươi ba, nhưng Chúa Giêsu vẫn để lại cho chúng ta khuôn mẫu về cách già đi và cách chết.  Nhưng mô hình này, dù thấm đậm và nâng đỡ lành mạnh cho linh đạo Kitô chung chung lại chưa hề được phát triển cụ thể thành một linh đạo cho lão hóa (ngoại trừ một số nhà thần nghiệm Kitô giáo vĩ đại).

Sau Chúa Giêsu, các Giáo phụ, Giáo mẫu trong sa mạc đã đặt lại vấn đề về cách già đi và về cái chết, họ đã đưa vào khuôn khổ chung trong linh đạo của họ.  Theo các Giáo phụ, linh đạo là việc đi tìm để “thấy khuôn mặt của Chúa” và điều này, như Chúa Giêsu đã nói rõ, đòi hỏi chỉ một điều, thanh tẩy tâm hồn.  Vì vậy, theo các Giáo phụ, dù ở tuổi nào thách thức vẫn giống nhau, cố gắng làm sao để có được tâm hồn tinh tuyền.  Sau đó, đến thời các cuộc bách hại và các vị tử đạo Kitô giáo đầu tiên, một ý tưởng được phát triển, cách lý tưởng để già đi và chết là tử đạo.  Sau đó, khi tín hữu Kitô không còn tử đạo về thể xác thì có ý tưởng cho rằng, chúng ta có thể tự nguyện hy sinh bằng cách sống theo lời khuyên của Tin Mừng, sống khó nghèo, khiết tịnh và vâng lời.  Họ nghĩ rằng sống như vậy, cũng như việc đi tìm để tâm hồn được tinh tuyền, sẽ dạy cho chúng ta tất cả những gì chúng ta cần, ở bất cứ độ tuổi nào.  Cuối cùng, điều này được mở rộng, có nghĩa là bất cứ ai trung thành làm bổn phận đời mình, dù ở tuổi nào sẽ học được mọi thứ cần thiết để trở nên thánh thiện nhờ lòng trung thành này.  Như câu châm ngôn nổi tiếng đã nói: Hãy ở trong tịnh cốc của bạn, bạn sẽ học được tất cả những gì bạn cần biết.  Hiểu một cách chính xác, đây là linh đạo của lão hóa và của cái chết bên trong các khái niệm này, nhưng cho đến gần đây, không cần giải thích nhiều để hiểu một cách rõ ràng hơn.

May thay, tình trạng này ngày nay đã tiến triển, chúng ta ngày càng phát triển các linh đạo rõ ràng về lão hóa và cái chết.  Có lẽ điều này nói lên hiện trạng dân số đã già đi, và bây giờ có phong trào văn học đang phát triển, cả tôn giáo và thế tục, đặt ra câu hỏi về lão hóa và về cái chết.  Các tác giả này quá nhiều để không thể nêu hết, nhưng có nhiều tác giả đã quen thuộc với chúng ta: Henri Nouwen, Richard Rohr, Kathleen Dowling Singh, David Brooks, Hồng y Bernardin, Michael Paul Gallagher, Joan Chittister, Parker Palmer, Marilyn Chandler McEntyre, Paul Kalanithi, Erica Jong, Kathie Roiphe, và Wilkie và Noreeen Au.  Ở trên nhiều quan điểm khác nhau, mỗi người đều có cái nhìn về Chúa và thiên nhiên, và họ nói với chúng ta trong những năm gần đây.

Về bản chất, đây là vấn đề: ngày nay, càng ngày chúng ta càng sống thọ và có sức khỏe khi về già.  Thường chúng ta nghỉ hưu vào khoảng đầu những năm sáu mươi sau khi đã nuôi dạy con cái, nghỉ việc và trả xong nợ ngân hàng.  Vậy giai đoạn tiếp là gì, nếu chúng ta có thể sống hai hoặc ba mươi năm nữa, sức khỏe vẫn còn tốt và còn năng lượng?  Những năm này để làm gì?  Bây giờ chúng ta được gọi để làm gì, ngoài việc yêu thương con cháu mình?  Ông Abraham và bà Sarah được mời lên đường đến vùng đất mới và mang thai một đứa trẻ đã từ rất lâu họ không thể có.  Đó cũng là lời kêu gọi chúng ta.  Chúng ta được kêu gọi sinh ra “Isaac” nào trong những năm cuối đời?  Chúng ta cần được hướng dẫn.

Rev. Ron Rolheiser, OMI

Đọc dụ ngôn Mười Cô Trinh Nữ lên, chúng ta thấy có điều không ổn, bởi đám cưới có bao điều cần thiết, chứ đâu chỉ cần mỗi người một đèn sáng trong tay là vào dự tiệc cưới.  Chàng rể đến cũng phải đem đèn đi theo chứ, vả lại năm cô có đèn mà đèn hết dầu thì vẫn còn năm cô kia, hai người một đèn không đủ sao?  Mà cũng thật là thiếu bác ái trong nhóm phù dâu này.  Mười chị em cùng nhóm phù dâu với nhau mà cũng không chịu chia sẻ dầu cho nhau để tất cả có dầu đèn cùng vào dự tiệc cưới thì vui biết mấy.  Khi kể dụ ngôn này, Chúa Giê-su muốn dạy chúng ta điều gì

Dầu đức tin

Năm cô có đèn nhưng hết dầu xin năm cô đèn còn sáng, lại có dầu dự trữ nữa, vậy mà năm cô kia không cho.  Chẳng những thế lại còn nói: “E không đủ cho chúng em và các chị, các chị ra hàng mà mua thì hơn” (Mt 25, 9).  Tin Mừng kể lại, chính lúc năm cô đi mua thì chàng rể đến và cửa đóng lại.  Lúc năm cô có dầu, đèn sáng về gõ cửa, chính chú rể đích thân ra mở cửa, thấy năm cô, nhưng lại trả lời một cách khắc nghiệt: “Ta không biết các ngươi” (Mt 25, 12).  Các cô là những người giúp việc nhà, là những người quen thuộc, mà chú rể nói rằng không quen, không biết.  Đành rằng chú rể không biết các cô.  Thế còn năm cô bạn kia đâu, sao không ra nhận bạn đưa vào?  Hậu quả năm cô này được gọi là năm cô khờ dại, vì đã mang được đèn mà không mang dầu theo.  Thật là kết cuộc đáng buồn cho những ai không chuẩn bị sẵn sàng!

Dụ ngôn muốn ám chỉ, dầu ở đây là dầu đức tin.  Đức tin cần thiết để được ơn cứu độ.  Đức tin không thể vay mượn được.  Có đi mua chăng nữa thì cũng uổng công vô ích.

Không ai có thể vào thiên đàng bằng đức tin vay mượn

Đây chỉ là dụ ngôn Chúa Giê-su kể cho các môn đệ, chứ thực tế không có đám cưới nào hay đám rước dâu nào lại xảy ra như thế cả.  Dù chàng rể có tới trễ, chắc chẳng ai ngủ được, phương chi các cô phù dâu, quần áo đầu tóc như thế làm sao mà ngủ nổi?  Khi nói dụ ngôn này, Chúa Giê-su chỉ muốn dạy chúng ta rằng: Không ai có thể vào thiên đàng bằng đức tin vay mượn.

Chàng rể chính là Chúa Giê-su, mười trinh nữ phù dâu là toàn thể nhân loại, được Thiên Chúa yêu thương và đón mời về dự tiệc cưới Nước Trời.  Dầu và đèn là điều kiện cần có để được tham dự tiệc cưới, thì đức tin cũng cần thiết để được vào Thiên Đàng.  Mười cô phù dâu, có năm cô khôn và năm cô dại là hình ảnh nhân loại có người dại người khôn.  Khôn hay dại tùy thuộc vào thái độ họ có biết sẵn sàng chuẩn bị cho mình đức tin cần thiết không.  Cái làm cho mười cô trở thành khôn dại khác nhau ở chỗ cẩn thận và sẵn sàng.  Cả mười cô đều ngủ, nhưng năm cô khôn ngủ trong thái độ tin.  Còn năm cô dại đã ngủ trong một thái độ chểnh mảng, tới đâu hay tới đó, đến khi “hay” được thì đã quá muộn.

Còn việc chàng rể đến chậm, đến trễ, đến bất ngờ ám chỉ việc Chúa đến.  Chắc chắn Chúa sẽ đến, nhưng hoàn toàn bất ngờ, đột xuất, nên ai khôn thì sẵn sàng chờ đón ngày chung cục của thế giới, ngày cánh chung, ngày tận thế, ngày Chúa phán xét toàn thể nhân loại.  Ngày đó không ai biết trước được.  Sẵn sàng đón nhận giờ chết, giờ bất ngờ, không ai biết trước được.  Đòi hỏi mỗi người phải hết sức cẩn thận, phải tin cho đủ với đèn nhân đức tích sẵn thì được vào Nước Trời.  Đây chính là bài học Chúa Giê-su muốn dạy chúng ta.

Hãy học năm cô khôn

Muốn đón Chúa chúng ta phải khôn ngoan, sẵn sàng có nghĩa là đèn phải luôn có dầu.  Đèn ở đây là chính đức tin, tình yêu, một lòng mến bình thường, không gây mỏi mệt và buồn chán.  Đèn muốn hữu dụng phải có dầu.  Dầu đốt mãi cũng phải hết.  Vậy, chúng ta phải tích trữ dầu càng nhiều càng tốt.  Từng giọt dầu nhỏ bé được thêm vào liên tục là những công việc nhỏ bé, tốt lành, thiện hảo trong đời sống hằng ngày của chúng ta.  Đó là những giọt dầu của tình yêu và lòng mến, giữ cho ngọn lửa đức tin của chúng ta luôn cháy sáng.  Với dầu cầu nguyện và việc lành luôn cháy sáng, Chúa sẽ nhận ra chúng ta.

Dầu này là dầu không vay không mượn được như người ta tưởng, nghĩa là không ai có thể vào thiên đàng bằng đức tin vay mượn, nên không thể nói đến chuyện thiếu bác ái ở đây.  Nhân đức và cách sống không thể cho vay cho mượn để vào Nước Trời, mỗi người phải tự tích luỹ cho mình, nghĩa là phải trở nên người thực thi lời Chúa hơn là người chỉ biết nghe lời Chúa.  Chính Chúa Giê-su nhắn nhủ và mời gọi chúng ta: hãy khôn ngoan như năm cô trinh nữ đem đèn và dự trữ cả dầu.

Vậy, hãy mến chuộng Ðức Khôn Ngoan.  Đức Khôn Ngoan ở đây là chính Chúa.  Chúa là Đấng Khôn Ngoan “sáng tỏ, không bao giờ lu mờ” như câu đầu của bài đọc I hôm nay (Kn 6,12).  Những “ai yêu mến nó, sẽ xem nó dễ dàng, và những ai tìm kiếm nó, sẽ gặp được nó.  Nó sẽ đón tiếp những ai khao khát nó, để tỏ mình ra cho họ trước” (Kn 6,13).

Như thế, muốn gặp Chúa phải tìm kiếm; nhưng chỉ ai yêu mến Chúa mới tìm kiếm Người.  Duy trì được lòng yêu mến Chúa là có thái độ sẵn sàng; và ai làm như thế được kể là người khôn ngoan.  Vậy người khôn có đèn cháy sáng trong tay để sẵn sàng đi gặp Chúa là người có Đức Tin, Đức Cậy và Đức Mến đã được đốt cháy khi chịu phép Rửa tội và đã nhận lấy một cây đèn cháy.

Vậy, trong thời gian chờ ngày Chúa trở lại hãy giữ sao cho lòng mến Chúa cháy mãi.  Hãy luôn tưởng nhớ và yêu mến Người.  Nhất là hãy luôn luôn thi hành giới răn Người để lại là thi hành lòng bác ái. Như thế, Người đến lúc nào chúng ta vẫn sẵn sàng để vào dự tiệc đời đời với Người chẳng cần vay mượn hay đi mua gì cả.

Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ

Martinô Porres sinh ngày 09-12-1579 tại thành phố Lima, nước Peru, Nam Mỹ châu.  Trong sổ Rửa tội tại Lima còn ghi “Marinô, con trai người cha ẩn danh.”  Thật ra cha của cậu là Gioan Porres, một người gốc Tây Ban Nha, sau làm thị trưởng tại Panama.  Ông không nhận con khi thấy nó là con lai da mầu.  Do đó, suốt nhiều năm, Martinô phải sống cảnh nghèo với người mẹ, không hôn thú, bà Anna Velasquez, một phụ nữ da đen.  Tuy nhiên, xã hội Nam Mỹ “lai căng” thời đó chẳng những không làm cho cậu đau khổ, mà còn giúp cậu đạt tới đức khiêm hạ hơn, đây là đặc tính nổi bật nhất đời của cậu.

Mẹ con cậu Martinô tuy nghèo, nhưng lại rộng lòng bác ái với những người cùng cảnh ngộ.  Một hôm bà mẹ gọi hai anh em Martinô và Gioanna, trao cho mấy đồng xu và sai chúng ra chợ mua rau.  Bà đã cặn kẽ bảo em giữ tiền cẩn thận đi thẳng đến chợ, không nên nhìn hai bên đường.  Vì bà nghĩ nếu con mình thấy kẻ nghèo khó thì sẽ thương mà tặng cho họ những đồng tiền mẹ con đang cần cho bữa tối nay.  Hai anh em vâng dạ và mau mắn ra đi.  Ðang đi, mắt cô em đã bắt gặp người ăn xin mặc đồ rách rưới bên kia đường.  Ý nghĩ là sẽ không nói, nhưng tự nhiên cô bé bật miệng kêu “Kìa!”  Thế là Martinô nhìn theo em.

Nghĩ đến lời mẹ căn dặn, hai anh em đã cố gắng đi tiếp.  Nhưng cậu lại nghĩ chắc mẹ cũng không nỡ để người hành khất này chết đói.  Thế là hai anh em quay lại bên người hành khất, cậu lấy tiền ra và nói: “Nhân danh Thiên Chúa Ba Ngôi, ông hãy cầm lấy số tiền này!”  Ông nhận quà, miệng rối rít cám ơn và xin Chúa chúc lành cho hai em.  Thế là hết tiền, hai anh em đâm lo, không biết phải nói với mẹ làm sao.  Vừa tới ngang nhà thờ chính tòa thành Lima, hai anh em liền vào, lên tận bao lơn cung thánh.  Quỳ ở đó, Martinô đã cất lời cầu nguyện: “Lạy Chúa Giêsu yêu dấu, xin ban của ăn cho chúng con. Con mới cho người hành khất số tiền duy nhất của mẹ con rồi.  Chúng con không còn gì cho bữa tối nay.  Xin Chúa đừng để mẹ con buồn giận chúng con.  Cám ơn Chúa!” Em Gioanna thưa: “Amen.”

Martinô và Gioanna đứng dậy, bái Chúa rồi ra về, lòng đầy tin cậy Chúa biết rõ những gì gia đình các em cần.  Vừa thấy hai con, bà không thấy chúng cầm gì thì biết ngay chúng đã gặp ai và hành động thế nào rồi.  Bà cũng suy nghĩ có đánh, có la mắng chúng lúc này cũng chẳng ích gì.  Vả lại, bà cũng từng bảo các con phải thương giúp người nghèo.  Bà quay vào và liên tưởng đến người chồng, với lời cầu nguyện: “Lạy Chúa, xin cho ba tụi nhỏ sớm nghĩ lại, để chúng con có của nuôi thân, và có thể làm phúc cho cả những người nghèo nữa!”

Khi Martinô được 8 tuổi, tức năm 1587, ông Gioan Porres, một sĩ quan Tây Ban Nha, đã hồi tâm và trở về chăm sóc mẹ con bà Anna Velasquez.  Ông đã đem hai con gửi trọ học ở nhà ông chú tên là Giacôbê tại Equador.  Ở đây các em được chú thương yêu và thuê người giám hộ tốt để dạy về chữ nghĩa và đức tính.  Martinô là cậu học sinh ngoan và thông minh.  Sau hai năm, cha cậu để Gioanna ở lại tiếp tục học, còn Martinô, ông bắt về ở bên mẹ tại Lima.  Ông căn dặn Martinô: “Con phải học nghề hớt tóc.  Cha hy vọng con sẽ cố gắng học, và cố gắng trở nên người Công giáo tốt.”  Martinô đã vâng lời cha và cố gắng học cũng như sống đạo tốt.

Thời đó và trong hoàn cảnh sống tại Lima, thợ hớt tóc đồng thời cũng là “thầy lang.”  Họ phải học biết các kiến thức y học phổ thông, như biết bắt mạch chẩn bệnh, biết băng bó vết thương, biết chữa các bệnh cảm cúm, sốt rét, biết nắn khớp xương và pha thuốc.  Martinô rất thích nghề này.  Cậu thưa với mẹ: “Mẹ ơi, tập nghề hớt tóc là một nghề cao cả, mẹ ạ.  Học nghề này con có thể giúp đỡ những người nghèo khó được nhiều, mẹ nhỉ!”  Mẹ cậu khích lệ con: “Martinô, con là một đứa trẻ tốt.  Xin Chúa chúc lành và luôn gìn giữ con tốt mãi như vậy!”  Martinô thưa lại: “Thưa mẹ, đó là điều con hằng cầu nguyện mỗi sáng trong thánh lễ, và Chúa đã giúp con.  Ngài biến đổi con, giúp con học nghề này cho đạt kết quả tốt.”

Sau hai năm học nghề, lúc 12 tuổi, Martinô vui vẻ và hăng say hành nghề.  Mỗi sáng, cậu tham dự Thánh lễ, có khi giúp lễ nhiều bao nhiêu có thể, tại nhà thờ Thánh Ladarô.  Sau đó, mang đồ nghề đi rảo quanh khắp xóm dân nghèo, tới đến với những người già yếu, tàn tật để săn sóc bệnh tật cho họ mà không lấy công.  Nhiều đêm cậu cũng phải thức để chăm sóc các con bệnh đang cần đến cậu.  Nhất là những người hấp hối cần cậu ở bên khích lệ họ tin tưởng vào Chúa, và giúp họ dâng lên Ngài những bệnh tật đau khổ.

Năm lên 15, Martinô xin mẹ dẫn đến tu viện Mân Côi của các cha Dòng Ðaminh tại Lima để xin đi tu.  Tuy mẹ mong muốn con làm linh mục hay ít là làm thầy dòng nhưng Martinô xin mẹ ưng thuận để cậu chỉ xin làm người giúp việc trong dòng mà thôi.  Bà hỏi con: “Tại sao con không muốn làm linh mục hoặc thầy dòng, mà lại chỉ muốn làm người giúp việc thôi?”  Cậu thưa: “Vì con không muốn trở nên người quan trọng.  Con chỉ muốn chu toàn những việc tầm thường vì yêu mến Chúa.  Xin mẹ vui lòng chấp nhận ước nguyện của con!”  Bà quyết định: “Ðược rồi, xin Chúa chúc lành cho con; còn trong tu viện, con muốn ở bậc nào tùy ý con chọn, mẹ chỉ xin con nhớ cầu nguyện cho mẹ.”  Trước đây cha Tu viện trưởng cũng đã nhiều lần nghe biết về cậu Martinô, nên người đã ưng thuận.  Thế là Martinô được gia nhập tu viện, mang y phục người giúp việc trong Dòng Ðaminh.  Cậu cảm thấy mình đã được thuộc trọn về Chúa và Ðức Mẹ.

Trong bậc giúp việc, Martinô đảm nhận nhiều công tác, như hớt tóc, coi nhà giặt, phụ trách phòng y tế, Martinô rất vui trong việc phục vụ tha nhân.  Bệnh nhân đầu tiên trong Dòng mà Martinô săn sóc, đó là cha Phêrô.  Một chân cha bị thương và lại bị nhiễm trùng, cần phải giải phẫu và cưa chân để cứu sinh mạng.  Vì quá đau nên cha Phêrô có phần bất nhẫn.  Tới bữa, Martinô dọn một đĩa rau tươi với những trái ôliu thật ngon mang tới cha.  Ðến phòng, Martinô gõ cửa.  Có tiếng từ trong đáp ra: “Ði chỗ khác, để cho tôi yên.”  Bất kể tiếng la quát cứng cỏi của cha, cậu cứ điềm tĩnh đẩy cửa bước vào.  Với giọng săn sóc cậu hỏi: “Cha Phêrô ơi, cha có thích dùng chút rau tươi tuyệt ngon này không?”  Cha Phêrô mở to đôi mắt ngạc nhiên: “Sao lại không?  Tôi đang thèm rau tươi đây.  Sao cậu đoán được ý tôi?”  Cha Phêrô ngồi dậy và dùng một cách ngon lành, “Cảm ơn Martinô nhé!”  Cậu mỉm cười thưa: “Bây giờ để con thay băng cho cha nhé?”  Cha cũng mỉm cười đồng ý.

Thế là vừa thay băng Martinô vừa nói với cha, “Thưa cha, chắc cha tin rằng Chúa sẽ chữa lành vết thương của cha chứ?”  “Martinô, con hãy cầu nguyện, để Chúa chữa lành vết thương của cha!  Còn cha, dù có chết cha cũng không muốn giải phẫu!”

Vừa ra khỏi phòng Cha Phêrô, Martinô lên ngay nhà nguyện, quỳ cầu nguyện trước Nhà Tạm: “Lạy Chúa chí ái, xin chữa lành chân cha Phêrô.  Chúa đã từng chữa nhiều người khác, chẳng có gì mà Chúa không làm được.  Con tin Chúa.”  Tối hôm đó, khi Martinô trở lại thăm cha Phêrô, cậu đã thấy cha đang đi đi lại lại trong phòng!  Vừa thấy cậu, cha kêu lên: “Martinô, Martinô!  Con đã chữa lành vết thương của cha rồi!  Cha không biết phải cám ơn con thế nào.  Con rời khỏi đây chừng nửa giờ, thì chỗ bị sưng xẹp xuống và cơn đau cũng biến mất.  Con vừa làm một phép lạ đó!”  Martinô thưa lại, “Xin cha đừng nói như vậy, con chỉ thay băng cho cha thôi, chính Chúa mới làm cho vết thương cha lành.”  “Ðúng rồi, nhưng nếu con không cầu nguyện, chắc chắn cha cũng chưa khỏi!”

Không những Martinô hết lòng thương yêu giúp đỡ mọi người, cậu còn săn sóc và bảo vệ sự sống của các con vật nữa.  Các chú chim đến với cậu để kiếm ăn, các con mèo hoang cũng vậy.  Cậu luôn dự trữ sẵn đồ ăn cho chúng.  Một hôm, đàn chuột cắn đồ lễ tại Cung thánh, thầy phụ trách đã trình cha Bề trên và xin để cậu Martinô diệt chúng, cậu bèn cầu nguyện, rồi đi lên phòng thánh.  Vừa bắt gặp một chú chuột, Martinô gọi nó, nó đã ngoan ngoãn chạy lại bên cậu, Martinô nói: “Bây giờ chú hãy nghe cho kỹ… chú và các chuột khác phải rời khỏi phòng thánh này ngay, vì các chú đã cắn áo lễ.  Chúa không hài lòng với các chú về việc này.  Vậy các chú bảo nhau thu dọn ra ở chuồng bò.  Tôi sẽ đem đồ ăn đến cho các chú.  Hiểu chưa?”

Con chuột gật đầu rồi chạy mất.  Một lát sau, nó dẫn một đàn chuột theo, nhắm thẳng hướng tay Martinô chỉ ra chuồng bò.  Thầy phụ trách Cung thánh cũng hết sức ngạc nhiên khi chứng kiến đàn chuột đang đi theo hướng tay Martinô chỉ.  Thầy đã lên trình cha Bề trên về hiện tượng lạ lùng ấy.  Và từ đó, không còn thấy lũ chuột cắn đồ lễ nữa.

Chín năm Martinô ở bậc giúp việc; đến năm 1603, khi anh đã 24 tuổi, các Bề trên nhận thấy ơn Chúa thương Martinô nhiều.  Anh đã khiêm nhượng xin ở bậc giúp việc chứ không dám xin ở bậc các thầy.  Các Bề trên và tất cả nhà Dòng đều nhận thấy anh sống đời cầu nguyện, khiêm nhượng thống hối và bác ái gương mẫu nên đã quyết định cho anh lên bậc tu sĩ thực thụ.  Bề trên gọi Martinô và bảo: “Martinô, từ nay con không còn là người giúp việc nữa.  Con sẽ là một Thầy Dòng.”  Martinô thưa lại, “Thưa Cha, con bất xứng!”  “Việc đó Cha chịu trách nhiệm. Con hãy mời mẹ con lên đây dự lễ Mặc áo Dòng!”

Khi được tin, mẹ cậu đã hết sức vui mừng.

Sau ngày mặc áo Dòng, Martinô đã nhận thêm những trách vụ mới, như việc săn sóc những người nghèo khó bằng những lời: “Nguyện xin Thiên Chúa chúc lành, gia tăng lương thực này, và xin Người thánh hóa tất cả những ai dùng của ăn này.”  Lời nguyện này luôn luôn thấy hiệu lực.  Bất kể người được ít kẻ được nhiều, không một ai đến xin ăn mà phải về tay không.  Ai nấy đều được no đủ và hài lòng với thầy Martinô.

Một hôm, lúc thầy Martinô đem những ổ bánh cuối cùng trong kho nhà dòng phát cho người nghèo, làm ông giúp việc nấu bếp lo lắng.  Ông chạy đến thưa cha bề trên, nhưng ngài điềm tĩnh đáp: “Ông đừng lo, thầy Martinô không phát hết đâu, bánh sẽ còn đủ cho cả chúng ta nữa.”

Quả đúng như lời cha Bề trên, vì hằng ngày, không rõ số bánh thầy Martinô đã cho đi bao nhiêu, nhưng các thầy vẫn luôn luôn có đủ bánh dùng.

Thầy Martinô luôn làm các việc bình thường trở nên những việc khác thường bằng tình yêu mến Chúa “hết lòng, hết sức, hết linh hồn” và phục vụ “yêu thương” anh em đồng bào theo giới răn bác ái của Chúa.  Thầy thể hiện hai giới răn này suốt từ khi có trí khôn.  Suốt hơn 45 năm sống đời khiêm hạ và bác ái trong Dòng Thánh Ðaminh tại Lima, Martinô tận tâm phục vụ Chúa nơi các bệnh nhân, những người nghèo khó và các trẻ em mồ côi.  Thầy sống rất đẹp lòng Chúa nên Ngài đã làm bao nhiêu điều lạ lùng qua lời cầu nguyện của Thầy: như các lần thị kiến, xuất thần, đánh tội nhiệm nhặt, ở hai nơi một trật, thông hiểu thần học, làm phép lạ chữa lành bệnh nhân, cảm thông hiểu biết cũng như sai khiến được các con vật vô tri.

Thầy sống thật xứng đáng là một tu sĩ gương mẫu trong đức vâng lời trọn hảo, đức khiêm nhượng thẳm sâu, và lòng thương yêu đối với các thụ tạo của Thiên Chúa.  Vị Thánh hai dòng máu Tây Ban Nha và Pêru da mầu này đã thể hiện tình yêu thương với mọi người không phân biệt chủng tộc, màu da hay quốc tịch.  Thầy phục vụ Chúa Kitô trong mọi người, vô điều kiện và vô giới hạn.  Trong những đêm dài cầu nguyện và thống hối, Martinô được đói khát tình yêu Thiên Chúa, và trong những ngày dài Thầy dành để săn sóc các bệnh nhân, nuôi dưỡng người nghèo, thi hành các công việc lao tác của nhà Dòng với một lòng khao khát cứu rỗi các linh hồn.  Ðời sống thánh thiện của Thầy khiến cho các Bề trên và cả tu viện coi Thầy như một vị linh hướng gương mẫu của họ.  Chính Thầy đã khiêm nhượng tự xưng mình là “người nô lệ hèn mọn” hoặc là “con chó lai = Mulatto dog.”  Nhưng người đương thời gọi Martinô là “Cha bác ái” và “Cha của người nghèo.”

Ðầu tháng 11 năm 1639, gần ngày sinh nhật thứ 60, Thầy ngã lâm trọng bệnh, suốt ba ngày chịu đau khổ cách can đảm.  Trong khi đó, những người từng được Thầy săn sóc giúp đỡ, đã cầu nguyện và khóc thương Thầy bên ngoài tu viện.  Ðến ngày thứ tư, bệnh tình của Thầy có phần thuyên giảm.  Ðức Mẹ và Thánh Ðaminh đã hiện ra để yên ủi Thầy.  Martinô đã mời Bề trên và mọi anh em trong tu viện tới.  Họ đến để cầu nguyện cho Thầy trong cơn hấp hối.  Cha Bề trên hỏi: “Thầy Martinô, Thầy muốn chúng tôi hát bài ca nào để tiễn đưa Thầy?”  Thầy đáp lại, “Xin hát kinh Tin Kính.”

Thế là toàn thể anh em cao giọng cất lên bài ca tuyên xin Ðức Tin.  Tới câu “Thiên Chúa là Cha toàn năng, Ðấng tạo thành trời đất, muôn vật hữu hình và vô hình” thì Thầy nhắm mắt lìa trần, linh hồn bay về với Ðấng mà các tu sĩ đang tung hô ca ngợi.  Hôm đó là ngày 4 tháng 11 năm 1639.

Ðức Thánh Cha Gioan XXIII đã phong thánh cho Thầy Martinô de Porres ngày 6 tháng 5 năm 1962, và gọi người là “Martinô Bác Ái.”  Lễ kính Thánh nhân trong toàn thể Giáo Hội được ấn định vào ngày 3 tháng 11 hằng năm

Nguồn: https://tgpsaigon.net