Muối và ánh sáng là hai chất liệu rất bình thường và cũng rất cần thiết cho cuộc sống con người. Muối và ánh sáng không hiện hữu cho bản thân, nhưng hiện hữu để phục vụ. Muối làm cho đồ ăn thêm hương vị và cần thiết cho sức khỏe. Ánh sáng giúp con người phân biệt và nhận ra đường lối phải đi. Bài Tin Mừng hôm nay được đặt trong ngữ cảnh bài giảng trên núi, liền ngay tám mối phúc thật mà chúng ta đã suy niệm tuần trước. Giữa bài giảng về tám mối phúc thật và đoạn Tin Mừng hôm nay có mối liên hệ sâu sắc: những gì Chúa Giê-su mời gọi chúng ta thực hiện (trở nên muối và ánh sáng) là điều kiện để đạt được những mối phúc mà Người đã nói trước đó.
Dưới ánh sáng của bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta hiểu rõ hơn lời ngôn sứ I-sai-a (Bài đọc I). Vị ngôn sứ kêu gọi Ít-ra-en quảng đại chia sẻ với người nghèo, cứu giúp và nâng đỡ những ai lâm cảnh bần cùng đói khổ. Khi làm như thế, “ánh sáng ngươi sẽ bừng lên như rạng đông, vết thương ngươi sẽ mau lành.” Những gì vị ngôn sứ diễn tả tiếp đó chứng minh một sự thật này: khi quảng đại chia sẻ với tha nhân, sự thánh thiện và niềm vui thiêng liêng sẽ thấm đượm cuộc đời chúng ta, và khi ấy, Chúa sẽ nhận lời chúng ta kêu cầu. Ở đoạn cuối của Bài đọc này, vị ngôn sứ khẳng định một lần nữa: “Nếu ngươi nhường miếng ăn cho kẻ đói… thì ánh sáng ngươi sẽ chiếu tỏa trong bóng tối, và tối tăm của ngươi chẳng khác nào chính ngọ.” Thật là kỳ diệu, những việc thiện hảo có khả năng phát ra ánh sáng thần thiêng, đồng thời làm cho những người thực hiện công việc ấy cũng trở nên ánh sáng.
Ý tưởng ánh sáng còn được nhắc tới trong Thánh vịnh 111 được đọc trong phần Đáp ca. Ánh sáng của Chúa chiếu rọi kẻ ngay lành, nhờ đó họ cũng trở nên ánh sáng và lan tỏa xung quanh soi cho những người đang đi trong tối tăm. Cũng như muối và ánh sáng hiện hữu để phục vụ, Ki-tô hữu trở nên muối và ánh sáng để giúp nhiều người nhận biết Chúa. Những việc thiện chúng ta làm sẽ giúp cho mọi người ca tụng Chúa, và như thế, Chúa được tôn vinh nơi chúng ta. Không ai thắp đèn rồi để dưới đáy thùng. Chiếc đèn không để sử dụng cho riêng mình, nhưng cho người khác. Ki-tô hữu là ánh sáng để giúp cho người khác nhận ra đường đi. Đó là con đường của Chân lý.
Thánh Phao-lô (Bài đọc II) lại muốn suy tư về ánh sáng trong mầu nhiệm thập giá. Thông thường, người ta tự hào về những vinh quang danh giá. Ngược lại, Phao-lô lại tự hào về thập giá Đức Ki-tô. Hơn nữa, trong quãng đời còn lại của mình, ông không còn chú tâm đến chuyện gì khác ngoài Đức Giê-su, mà là Đức Giê-su chịu đóng đinh. Sở dĩ như thế vì Phao-lô đã cảm nhận rõ nét sức mạnh và ân sủng của Chúa, khi ông chấp nhận những gian nan vì Danh Ngài. Ông luôn xác tín vào lời Chúa hứa: “Ơn Ta đủ cho con!” Lời hứa ấy đã giúp ông tìm được sức mạnh giữa những thử thách.
Ki-tô hữu sống giữa thế gian mà không thuộc về thế gian. Cuộc sống chúng ta luôn bị bủa vây bởi những cám dỗ tư bề. Có những lúc muối đức tin trở nên nhạt và vô dụng. Tại sao muối lại nhạt? Chắc chắn Chúa Giê-su không nói về muối theo nghĩa hóa học, vì theo lẽ thường, muối không thể tự nhiên mất vị mặn. Ở đây, Người muốn nói đến người môn đệ đánh mất căn tính, sống đức tin hời hợt, không còn sức ảnh hưởng đối với môi trường xung quanh. Chúa Giê-su cảnh báo: đức tin có thể bị “nhạt” nếu ta thỏa hiệp; đời sống thiêng liêng có thể “mất vị” nếu ta sống theo thế gian; người môn đệ có thể trở nên vô dụng nếu đánh mất tinh thần Tin Mừng. Đây không phải lời kết án, mà là lời mời gọi trở lại với nguồn mặn của mình: Lời Chúa, Thánh Thể, và đời sống yêu thương.
Khi Chúa Giê-su dùng hình ảnh muối để nói với chúng ta, là Người dựa vào thực tế ở đất nước Ít-ra-en. Tại đó, có một loại muối trong lòng đất hay muối mỏ, không tinh khiết như muối biển tinh luyện ngày nay. Nó trộn lẫn với đất, thạch cao và khoáng chất. Khi gặp ẩm, natri clorua tan hết, chỉ còn lại cặn trắng trông giống muối nhưng không còn mặn. Vì thế, người ta vứt ra đường cho người ta giẫm lên – đúng như lời Chúa nói.
Cuộc sống hôm nay còn nhiều khó khăn, nhưng “thà thắp nên một ngọn nến nhỏ còn hơn là ngồi nguyền rủa bóng tối.” Thay vì bình luận, chỉ trích và phê phán, mỗi chúng ta hãy cố gắng gieo mầm yêu thương giữa trần gian. Như muối làm cho thực phẩm thêm hương vị, Ki-tô hữu hãy sống thánh thiện để đem hương vị Tin Mừng vào cuộc sống. Như ánh sáng giúp soi đường đi, Ki-tô hữu hãy thực thi bác ái để góp phần chiếu sáng thế gian. Thánh Phao-lô khẳng định: đức tin của chúng ta không dựa vào lẽ khôn ngoan của người phàm, nhưng dựa vào quyền năng Thiên Chúa. Quả vậy, Thiên Chúa quyền năng sẽ thực hiện nơi chúng ta những điều kỳ diệu, nếu chúng ta biết cậy trông nơi Ngài.
Thánh Tê-rê-sa Can-cút-ta đã viết: “Tình yêu là hoa trái lúc nào cũng đang đúng mùa, và ai cũng có thể với tay chạm tới – Love is a fruit in season at all times, and within reach of every hand.” Điều này cũng có nghĩa: đừng than trách không có hoa trái, chỉ là do mình có đưa tay ra hái hay không thôi. Xin cho chúng ta nhận ra những cơ hội luôn hiện hữu xung quanh mình để trở nên muối và ánh sáng cho cuộc sống hôm nay.
TGM Giu-se Vũ Văn Thiên
